pożyczki prywatne

Na jakich zasadach udzielane są pożyczki prywatne? Poznaj zalety i wady pożyczek prywatnych

Jeśli ani kredyt bankowy, ani chwilówka od firmy pożyczkowej nie wchodzą w grę, alternatywnym rozwiązaniem może być pożyczka od prywatnego inwestora. Na jakich zasadach udzielane są pożyczki prywatne? W tym artykule znajdziesz wskazówki dotyczące tej formy pożyczania pieniędzy.

Ogólna charakterystyka pożyczki prywatnej

Pożyczki prywatne istnieją niemal od zawsze, jednak obecnie rynek ten charakteryzuje wysoka dynamika wzrostu z uwagi na oferty pożyczek prywatnych w internecie. Tego rodzaju pożyczki są alternatywą dla kredytów bankowych, chwilówek i pożyczek ratalnych udzielanych na podstawie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Nie oznacza to jednak, że funkcjonują poza prawem. Reguluje je głównie Kodeks Cywilny. W związku ze stosowaniem niewielkich wymagań względem pożyczkobiorcy, pożyczkodawcy mogą wymagać dodatkowego zabezpieczenia. Może być nim majątek w postaci nieruchomości (domu, mieszkania lub działki) czy samochodu, a także poręczenie. Pożyczkodawcy zwykle chcą zabezpieczyć swoje interesy, gdy w grę wchodzą wysokie kwoty pożyczki. Te niewielkie, rzędu kilku tysięcy złotych, z krótkim okresem na spłatę, można znaleźć bez zastaw.

Kto może udzielać pożyczki prywatnej?

Pożyczenie środków finansowych w ramach tzw. pożyczki prywatnej oferują bezpośrednio osoby prywatne lub firmy. To podmioty posiadające kapitał, który chcą zainwestować, pożyczając pieniądze. W rezultacie otrzymują zysk. Pożyczając, lokują swoje wolne środki. Taka inwestycja dla pożyczkodawcy daje większe korzyści niż na przykład te, które płyną z przechowywania kapitału na lokatach bankowych. Bez popełniania błędu można powiedzieć, że pożyczki prywatnej może udzielić każdy, a zatem:
  • osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej,
  • osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą,
  • osoba prawna, np. spółka akcyjna, spółdzielnia czy fundacja.
O pożyczce prywatnej nie można mówić, gdy stronami umowy jest konsument i przedsiębiorca, gdyż taka pożyczka podlega przepisom ustawy o kredycie konsumenckim. Jeśli mamy do czynienia z pożyczką prywatną, której stronami nie są spokrewnione osoby, pożyczkodawcę nazywa się inwestorem prywatnym. Oferty pożyczek prywatnych można znaleźć zarówno stacjonarnie, zwłaszcza w punktach ogłoszeniowych, jak i w internetowych serwisach ogłoszeniowych.

Co jest niezbędne do otrzymania pożyczki prywatnej, czyli kto może być pożyczkobiorcą?

Z pożyczek prywatnych najczęściej korzystają osoby, które nie mogą skorzystać z oferty bankowej czy z pozabankowych chwilówek. Wymogi instytucji finansowych często stają na przeszkodzie w uzyskaniu finansowania. Tymczasem pożyczki prywatne są dla osób, które:
  • posiadają polskie obywatelstwo,
  • mogą wylegitymować się ważnym dowodem osobistym,
  • są pełnoletnie tj. posiadają pełną zdolność do czynności prawnych.
Reszta warunków to tak naprawdę indywidualne preferencje pożyczkodawcy. Nie ma tutaj innych sztywnych wytycznych. Co istotne, prywatni inwestorzy na ogół nie weryfikują pożyczkobiorców w bazach dłużników, np. w BIK czy w BIG-ach. To duży atut tego rodzaju pożyczek. Pożyczka może zostać przyznana bez względu na historię kredytową.

Czy osoby zadłużone mogą korzystać z pożyczki prywatnej?

Osoby, które próbują wydostać się z pętli długów, mogą skierować poszukiwania dodatkowego finansowania na pożyczki prywatne. Odpowiednio mocne zabezpieczenie może być dla pożyczkodawcy wystarczające, aby udzielił on finansowego wsparcia. Trzeba jednak liczyć się z tym, że zastaw jak i inne formy zabezpieczenia są ryzykowne. W takiej sytuacji konieczny jest dobry plan spłaty pożyczki, np. z uwzględnieniem dodatkowej pracy, aby zwiększyć miesięczne dochody i bez trudu uporać się ze spłatą zobowiązania.

Czy osoby z zajęciem komorniczym mogą korzystać z pożyczki prywatnej?

Osoby, na których ciąży egzekucja komornicza, mogą napotkać trudności z otrzymaniem pożyczki, nawet tej prywatnej. Taki problem pojawi się zwłaszcza, jeśli nie mają one już niczego wartościowego, co mogliby przekazać pod zastaw. Nawet gdy znajdzie się pożyczkodawca, który zdecyduje się pożyczyć pieniądze, koszty mogą być ogromne. Trzeba mieć świadomość, że przelew pożyczki prywatnej na konto zostanie automatycznie uznany na poczet poprzedniego zobowiązania, które stało się podstawą do zajęcia komorniczego.

Zabezpieczenie pożyczki prywatnej

Służy ono zabezpieczeniu na wypadek niewypłacalności dłużnika. Pożyczkodawca może zastosować:
  • Weksel, w którym pożyczkobiorca pisemnej zobowiązuje się do spłacenia pożyczki.
  • Poręczenie innej osoby, która przejmie obowiązki poręczyciela, tj. osoby zobowiązanej do uregulowania zobowiązania na wypadek niewypłacalności pożyczkobiorcy.
  • Zastaw rejestrowy, który polega na zawarciu umowy pisemnej między osobą uprawnioną do władania rzeczą a wierzycielem (pożyczkodawcą) i dokonaniu płatnego wpisu do rejestru zastawów. Zaspokojenie wierzyciela w razie braku spłaty zobowiązania następuje w postępowaniu egzekucyjnym. Zastawca nadal korzysta z przedmiotu zastawu, ale powinien dbać o zachowanie go w stanie niepogorszonym.
  • Przewłaszczenie na zabezpieczenie polegające na sporządzeniu umowy, w wyniku której następuje przeniesienie własności przedmiotu na pożyczkodawcę do czasu spłaty długu z jednoczesnym pozostawieniem przedmiotu we władaniu dłużnika. W razie braku spłaty wierzyciel nie musi prowadzić postępowania egzekucyjnego. Jako właściciel może żądać wydania mu danej rzeczy.
  • Hipotekę, której przedmiotem może być dana część nieruchomości, użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Ustanowienie hipoteki odbywa się w obecności notariusza, który sporządza specjalny akt.
W praktyce coraz częściej pojawia się konstrukcja przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości. Jeśli zabezpieczeniem niespłaconej terminowo pożyczki prywatnej jest nieruchomość, a umowę sporządzono z przewłaszczeniem na zabezpieczenie, pożyczkodawca ma prawo zająć ją. Jeśli pożyczka taka zostanie spłacona zgodnie z umową, wierzyciel zobowiązany jest do powrotnego przeniesienia własności na rzecz dłużnika. Strony umowy pożyczki powinny zadbać o określenie:
  • sposobu i trybu ewentualnego zaspokojenia wierzytelności,
  • zobowiązania wierzyciela do nierozporządzania nieruchomością przed tym, jak dług stanie się wymagalny,
  • zdarzenia skutkującego obowiązkiem wierzyciela do powrotnego przeniesienia własności.
Rodzaj zabezpieczenia pożyczki i to czy zostanie ono w ogóle zastosowane pozostaje w gestii pożyczającego.

Umowa przy pożyczaniu pieniędzy od prywatnego inwestora. Co powinien zawierać taki dokument?

Umowa w formie pisemnej najbardziej zabezpiecza interesy pożyczkobiorcy i pożyczkodawcy. Chroni osobę korzystającą z pożyczki przed nieuzasadnionymi żądaniami pożyczkodawcy. Dzięki odpowiednim zapisom nie może on żądać spłaty zobowiązania w zbyt krótkim terminie lub spłaty wyższej sumy niż ustalona. W praktyce umowa ustna również ma moc prawną, aczkolwiek udowodnienie racji może być w tym przypadku trudniejsze. Konieczne jest wtedy zdobycie świadków, którzy będą gotowi poświadczyć fakt zawarcia umowy oraz wysokość pożyczki i zasady jej spłaty.
Najlepiej dopilnować, aby w umowie pożyczki znalazły się:
  • dane obu stron umowy (pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy),
  • kwota pożyczki wraz z okresem spłaty (terminem zwrotu),
  • wysokość oprocentowania,
  • podpisy obu stron umowy.
Warunki określone w umowie powinny być określone z poszanowaniem przepisów Kodeksu Cywilnego. Jako formę wypłaty pożyczki najlepiej wybrać przelew i poprzez przelew dokonać jej zwrotu. Dzięki temu pożyczkobiorca będzie mógł w razie potrzeby udowodnić otrzymanie pożyczki i uregulowanie długu.

Regulacje prawne w zakresie pożyczek prywatnych

Zasady pożyczenia pieniędzy określa umowa pożyczki. Dodatkowych regulacji należy szukać w Kodeksie Cywilnym. Znajdują się w nim ogólne zapisy dotyczące postępowania pożyczkobiorcy, pożyczkodawcy, dokumentowania pożyczki. Najważniejsze kwestie unormowane prawem to:
  • Pożyczkobiorca/pożyczkodawca. Kodeks cywilny nie wprowadził ograniczeń podmiotowych, zatem stronami umowy pożyczki mogą być wszystkie podmioty prawa cywilnego.
  • Przedmiot pożyczki. W ramach pożyczek prywatnych można pożyczać nie tylko pieniądze, czyli banknoty i monety, ale również rzeczy (oznaczone tylko co do gatunku). Co więcej, nie musi być to tylko polski pieniądz. Gdy strony pożyczki umówią się na walutę obcą i nie określą, w jakiej walucie należy dokonać zwrotu pożyczki, pożyczkobiorca powinien go dokonać w walucie polskiej.
  • Prawa i obowiązki pożyczkodawcy. Obowiązek dotyczy wydania przedmiotu pożyczki. Pożyczkodawca może uzależnić udzielenie pożyczki od zabezpieczenia jej zwrotu. Zabezpieczeniem pożyczki może być poręczenie, weksel gwarancyjny lub ustanowienie zastawu.
  • Prawa i obowiązki pożyczkobiorcy. Przeniesienie własności przedmiotu pożyczki na pożyczkobiorcę daje mu prawo do swobodnego dysponowania nim, jednak tylko w określonym czasie. Pożyczkobiorcy przysługuje roszczenie o wydanie przedmiotu pożyczki. Termin przedawnienia wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym przedmiot pożyczki miał zostać wydany.
  • Udokumentowanie pożyczki. Dla pożyczek opiewających na kwotę od 1000 zł wymagane jest sporządzenie pisemnej umowy. Poza tym konkretne formy umowy nie są wskazane. Umowa pożyczki ma charakter konsensualny, czyli zobowiązuje dwie stron. Do jej zawarcia dochodzi na skutek samego porozumienia się stron. Do zawarcia nie jest konieczne wydanie przedmiotu pożyczki.
  • Zwrot pożyczki. Termin zwrotu pożyczki obie strony transakcji pożyczkowej mogą ustalać dowolnie. Forma zwrotu nie została wskazana, zatem można umówić się na jednorazową spłatę lub ratalną. Co więcej, nie trzeba wskazywać konkretnego terminu zwrotu. Możliwa jest więc pożyczka na czas nieokreślony. Gdy w umowie nie oznaczono terminu zwrotu, pożyczkobiorca musi zwrócić pożyczkę w ciągu 6 tygodni po wypowiedzeniu umowy pożyczki przez pożyczkodawcę. Pożyczkodawca może nie udzielić pożyczki, odstąpić od umowy, jeśli uzna, że jej zwrot jest obarczony wysokim ryzykiem z uwagi na zły stan majątkowy pożyczkobiorcy. Prawo to nie będzie ważne, jeśli pożyczkodawca był świadomy złego stanu majątkowego w chwili zawarcia umowy lub mógł pozyskać takie informacje. 
  • Brak terminowej spłaty. Na tę okoliczność przewiduje się zastosowanie odsetek ustawowych. Wskazuje się także na możliwe postępowanie sądowe oraz komornicze.
  • Odpłatność pożyczki. Tylko wola stron decyduje o odpłatności bądź nieodpłatności pożyczki, co oznacza, że pożyczkodawca może zdecydować się na pożyczenie pieniędzy bez żądania wynagrodzenia dla siebie za ten czyn. Jeśli nie ma ustaleń co do wielkości tegoż wynagrodzenia, umowę pożyczki uznaje się za nieodpłatną. Wynagrodzenie może być ustalane swobodnie, jednak z uwzględnieniem przepisów o odsetkach maksymalnych
Pożyczek prywatnych nie reguluje ani Prawo bankowe, ani ustawa o kredycie konsumenckim. Jak widać, obie strony umowy mają jednak pewien zakres praw i obowiązków. Mogą się domagać swoich praw przed sądem.

Podatek od pożyczki prywatnej

Zgodnie z prawem pożyczki prywatne podlegają opodatkowaniu. Wskazują na to zapisy ustawy od podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000 roku. Na skutek niedawno wprowadzonych zmian należy przyjąć, że dla transakcji zrealizowanych przed 1 stycznia 2019 roku podatek PCC wynosi 2%, a dla umów pożyczki zawartych po tym terminie stawka to 0,5%. Podstawą do określenia kwoty podatku jest wartość pożyczki. Taki obowiązek wobec organu podatkowego może być uchylony tylko w przypadku, gdy obie strony umowy pożyczki należą do I grupy podatkowej i kwota pożyczki nie przekracza określonych limitów. Pożyczki prywatne inne niż te od małżonka, wstępnych, zstępnych, zięcia, synowej, teściów, rodzeństwa, pasierba, macochy czy ojczyma podlegają opodatkowaniu. Od osób nieco dalej skoligaconych można pożyczyć w ciągu 5 lat nie więcej niż 9637 zł, aby nie płacić podatku. Podatek wynoszący 0,5% wartości pożyczki obejmuje głównie pożyczki między osobami niespokrewnionymi, ale i od tej sytuacji jest wyjątek. Ustawodawca zwolnił z podatku wszystkie drobne pożyczki, tj. te do kwoty 1000 zł. Żeby opłacić podatek, pożyczkobiorca musi złożyć odpowiednią deklarację na formularzu PCC-3 w ciągu 14 dni od daty zawarcia umowy pożyczki. Ten dokument jest wymagany również od osób zwolnionych z obowiązku wobec fiskusa. W razie braku dopełnienia tego obowiązku lub nieprawidłowości w deklaracji organ podatkowy podniesie stawkę podatku PCC do 20%.
 
Właściwe odprowadzenie podatku to dodatkowe formalności, jakie obowiązują przy pożyczkach prywatnych.

Zalety pożyczki prywatnej

Jako atuty pożyczek prywatnych można wskazać przede wszystkim:
  • dowolność celu przeznaczenia środków z pożyczki,
  • elastyczne warunki umowy,
  • brak istotnych wymagań względem pożyczkobiorcy,
  • brak weryfikacji w bazach dłużników.
Pożyczkobiorca ma możliwość negocjacji w sprawie warunków umowy. Takiej możliwości nie ma w przypadku kredytów. Nie jest dopuszczana przez inne instytucje pożyczkowe. 

Zagrożenia, jakie niesie zaciąganie pożyczek prywatnych

Nie należy ulegać istotnym, ale jednak mniejszym zaletom pożyczek prywatnych. Mają one niestety wady. Wśród nich należy wskazać na:
  • wysokie koszty pożyczki,
  • brak instytucji nadzorującej udzielanie pożyczek,
  • ryzyko utraty majątku w związku z zastawem lub innym zabezpieczeniem pożyczki.
Kwestie sporne w sprawach pożyczek prywatnych może rozstrzygać sąd, ale działalność Komisji Nadzoru Finansowego nie obejmuje swoim zasięgiem prywatnych inwestorów. Łatwo dostępne, kuszące oferty, jakie charakteryzują pożyczki prywatne, mogą okazać się pułapką dla osoby, która straciła kontrolę nad swoimi finansami.

Podsumowanie

Pożyczki prywatne są jednym ze sposobów na uzyskanie dodatkowych środków finansowych. Przy odpowiednich ustaleniach z pożyczkodawcą i zachowaniu zdrowego rozsądku pożyczkobiorcy mogą stanowić sposób na wyjście z pętli zadłużenia. Brak terminowej spłaty pożyczki prywatnej może jednak być tragiczny w skutkach dla dłużnika. Warto znać zasady, jakie rządzą pożyczkami prywatnymi, aby wiedzieć, z czym wiąże się ich zaciąganie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *